Hoofdstuk 1 – Het vreemde woord op de mat
Op een koude decemberochtend rende Timo van acht jaar naar de voordeur. Hij wilde kijken of het al gesneeuwd had. Zijn zachte sloffen schuifelden over de gang.
Maar toen hij de deur opende, bleef hij staan.
Op de bruine deurmat lagen grote, glinsterende letters. Ze fonkelden rood en groen, alsof er piepkleine kerstlampjes in zaten. Samen vormden ze een woord:
joyeux
Timo trok een wenkbrauw op.
„Mamaaa?” riep hij. „Wat betekent ‘joyeux'?”
Mama stak haar hoofd om de keukenhoek. „Dat is Frans,” zei ze glimlachend. „Het betekent ‘vrolijk'. Mensen zeggen ‘Joyeux Noël' voor een vrolijk kerstfeest.”
„Maar… wie heeft dat op onze mat gelegd?” vroeg Timo. Hij keek naar links, naar rechts, naar de lege straat. Alleen wat sneeuwvlokjes dansten in de lucht.
Op dat moment klonk er een zacht ge giechel, heel dichtbij, maar Timo kon niemand zien.
„Hoor je dat ook, mama?” vroeg hij.
Mama luisterde even en schudde haar hoofd. „Ik hoor alleen de waterkoker,” lachte ze. „Kom, drink eerst warme chocolademelk.”
Timo knielde bij de mat en raakte een letter aan. Ze voelde warm aan, net als een mok chocolademelk. Even flikkerde er een klein vonkje. Timo schrok, maar het deed geen pijn.
„Vrolijk…” fluisterde hij. „Vrolijk wat?”
Ver weg in de dakgoot hupste een piepklein wezentje met een rode muts en groen-wit gestreepte kousen. Hij keek naar beneden en grijnsde breed.
„Stap één is gelukt,” fluisterde de Kerstelf Grappenmaker tegen zichzelf. „Nu begint de pret pas echt.”
Hoofdstuk 2 – De grappen van de Kerstelf
Die middag wilde Timo de kerstboom in de woonkamer versieren. Papa haalde de doos met ballen en slingers van zolder. Terwijl papa naar de schuur liep om de kerstster te zoeken, opende Timo de doos.
„Hé?” zei hij verbaasd.
In plaats van netjes in vakjes lagen alle kerstballen op een grote, zachte hoop schuim. Er zaten wiebelende oogjes op de ballen geplakt. Toen Timo de doos bewoog, leek het of ze hem allemaal tegelijk aankeken.
„Boe!” piepte een dun stemmetje.
Timo liet bijna een rode bal vallen. Uit de doos sprong een klein mannetje, niet groter dan Timo's hand. Hij droeg een rood jasje met gouden knopen en zijn oren waren puntig als een kerstboompunt.
„Wie… wie ben jij?” vroeg Timo, met grote ogen, maar toch een beetje lachend.
„Ik?” zei het mannetje, met een buiging. „Ik ben Lantel, Kerstelf Grappenmaker, tot uw dienst. En jij bent Timo, de jongen met de serieuze wenkbrauwen.”
„Mijn wenkbrauwen zijn helemaal niet serieus,” protesteerde Timo.
„Nu niet meer,” zei Lantel vrolijk. Hij tikte tegen Timo's voorhoofd. „Je glimlacht.”
Timo kon er zelf ook om lachen. „Was jij dat, met dat woord op de mat? joyeux?”
„Zeker!” zei Lantel trots. „Het is mijn opdracht van de Kerstman: overal een beetje extra vrolijkheid strooien. En bij jullie begint het op de mat. Maar mijn grootste plan is nog niet klaar.”
Voordat Timo iets kon vragen, klonk papa's stem uit de gang. „Timo, heb jij de slingers al?”
Lantel sprong razendsnel in de doos en verstopte zich tussen de ballen. Timo deed de doos vlug een beetje dicht.
Papa kwam binnen, keek naar de doos en knipperde met zijn ogen. „Heb jij die oogjes op de ballen geplakt?” vroeg hij lachend.
Timo aarzelde. „Eh… ja. Het is grappiger zo, toch?”
Papa lachte. „Eigenlijk wel. Ze lijken nu net een koor dat naar ons staart.”
Timo giechelde. Onder de ballen fluisterde Lantel: „Eerste grapje: geslaagd.”
Die avond gebeurden er nog meer rare dingen. De koekjes in de trommel lagen ineens in de vorm van een hart. De lichtjes in de boom knipperden precies op de maat van het kerstliedje op de radio. En op de badkamerspiegel was met zeep geschreven: „LACH VANDAAG NOG ÉÉN KEER EXTRA.”
„Timo, heb jij dit gedaan?” vroeg mama, wijzend naar de spiegel.
Timo voelde hoe iets aan zijn mouw trok. Hij keek omlaag. Lantel schudde heftig nee.
„Nee, mama,” zei Timo eerlijk. „Maar ik vind het wel leuk.”
Mama glimlachte. „Dan laten we het lekker staan.”
In Timo's zak klapte Lantel zachtjes in zijn handen. „Zo hoort een vrolijke kerst te zijn,” fluisterde hij.
Hoofdstuk 3 – De grote strik
De volgende dag vertelde mama aan tafel over de grote versiering in de straat.
„Dit jaar wil de buurt een enorme rode strik boven de ingang van het plein hangen,” zei ze. „Dan voelt het plein als een groot kerstcadeau voor iedereen. Maar hij is heel zwaar. We weten nog niet precies hoe we hem moeten ophangen.”
Timo spitste zijn oren. Lantel, die verstopt zat in de fruitschaal achter de sinaasappels, keek ook oplettend op.
„Een enorme strik?” fluisterde de elf. „Dat ruikt naar een geweldige grap… en naar extra veel vrolijkheid.”
„Mag ik helpen, mam?” vroeg Timo.
„Natuurlijk,” zei mama. „Vanmiddag gaan we met de buren aan de slag.”
Die middag stond bijna de hele straat bij de ingang van het plein. Op de grond lag een reusachtige rode strik, groter dan Timo zelf. Hij voelde aan de stof. Ze was zacht en glanzend.
„Zo,” mompelde de buurman. „Die moeten we hoog aan die balk vastmaken.” Hij wees naar de dwarsbalk boven de poort. „Maar de ladder is net niet lang genoeg.”
„We kunnen met z'n allen duwen en trekken,” zei een buurvrouw, „maar dan wordt het meer een worsteling dan een versiering.”
Timo voelde Lantel in zijn jaszak tegen zijn buik porren. „We moeten helpen,” fluisterde de elf. „Dit is mijn kans om nog meer joyeux te brengen.”
„Maar hoe dan?” fluisterde Timo terug.
„Met een beetje elfenslimheid en een mensenjongen met goede ideeën,” zei Lantel. „Jij praat, ik tover zachtjes mee. Teamwerk!”
Timo stak zijn hand op. „Misschien kunnen we eerst de strik op een groot laken leggen,” zei hij hardop. „Dan kunnen meer mensen het tegelijk vasthouden. En… als iemand op het balkon daarboven staat om hem aan te pakken, hoeven we hem minder hoog te tillen.”
De volwassenen keken naar het balkon, precies boven de poort.
„Dat is eigenlijk een goed plan,” zei de buurman. „Ik ga wel op het balkon staan.”
Terwijl iedereen het laken onder de strik schoof, fluisterde Lantel een paar woorden in een taal die klonk als zingende belletjes. Het laken werd net een tikje lichter, precies genoeg om het goed op te kunnen tillen.
„Op drie!” riep mama. „Eén, twee, drie!”
Samen tilden ze. De strik wiebelde een beetje, maar gleed netjes omhoog naar de buurman op het balkon. Hij pakte hem stevig vast.
„Nog een duwtje,” zei Lantel, en hij blies tegen de lucht. Een zachte, warme windvlaag tilde de strik nog een stukje hoger, precies op de goede plek.
De buurman maakte hem vast. Toen stapte hij naar achteren.
Iedereen hield de adem in.
Daar hing hij: een prachtige, reusachtige rode strik boven de ingang van het plein. Hij glansde in het zachte winterlicht.
„Wauw…” zei Timo. „Het hele plein lijkt nu een cadeautje.”
„Een cadeautje vol joyeux,” fluisterde Lantel trots.
Hoofdstuk 4 – Joyeux voor iedereen
Die avond verzamelden alle buren zich op het plein. Overal brandden lampjes. De grote strik hing boven hun hoofden als een rode maan. Kinderen renden rond, volwassenen dronken warme chocolademelk of kruidenthee.
Op de deurmat bij de ingang van het plein lagen weer de glinsterende letters: joyeux. Maar nu hadden ze een verrassing. Terwijl iedereen langs liep, veranderde het woord zachtjes voor ieder paar voeten.
Bij een klein meisje dat verdrietig keek, verscheen er ineens: „je bent lief”. Ze glimlachte meteen.
Bij de oude buurvrouw stond: „fijne herinneringen”. Ze keek omhoog, met ogen vol warmte.
Toen Timo over de mat stapte, bleven de letters even gewoon joyeux. Maar daarna kwam er een regel bij:
„dank je wel, Timo”
Timo knipperde met zijn ogen. „Hé,” fluisterde hij. „Dat is voor mij.”
In zijn kraag voelde hij hoe Lantel zich uitrekte.
„Je hebt me geholpen,” zei de elf zacht. „Met je ideeën, met je lach, met je moed om een beetje gek te zijn. Grappen werken alleen als mensen durven meedoen.”
„Wilde je al die tijd gewoon… dat iedereen lacht met kerst?” vroeg Timo.
Lantel knikte. „Niet alleen lachen. Ook zich gezien voelen. Weten dat ze erbij horen. Daarom begon ik met jouw mat. Hier in dit huis, met jouw familie. Vrolijkheid moet ergens beginnen.”
Timo keek om zich heen. Mensen praatten, lachten, deelden koekjes. Onder de grote strik leek het plein echt op een groot, open cadeau.
„Is je opdracht nu klaar?” vroeg Timo.
„Bijna,” zei Lantel. Hij sprong op Timo's hand. „Ik moet nog één ding doen.”
Hij hief zijn kleine armen omhoog. Heel zachtjes begon het te sneeuwen. Geen gewone sneeuw, maar kleine, lichtgevende vlokjes die niet smolten op jassen of haren. Ze gleden naar beneden als mini-sterrensliertjes en verdwenen dan in de lucht, alsof ze in ieders hart kropen.
De mensen keken omhoog en lachten verrast.
„Kijk, magische sneeuw!” riep een kind.
Papa boog zich naar Timo. „Dit wordt de vrolijkste kerst ooit,” zei hij.
Timo kneep zijn hand rond Lantel, heel zacht.
„Blijf je nog lang?” fluisterde hij.
„Ik moet straks door naar een andere straat, een andere mat, een andere strik,” zei Lantel met een wiebelige glimlach. „Maar elke keer als jij iemand laat lachen met iets kleins… een grapje, een tekening, een gek dansje… dan help je mij een beetje.”
„Ik zal het proberen,” zei Timo. „Beloofd.”
De elf legde zijn hand op Timo's duim. „Dan blijft joyeux altijd op jouw mat liggen. Ook als je het niet ziet.”
Met een sprongetje verdween Lantel in een lichtflits zo klein als een sneeuwvlok.
Timo keek naar de grote strik, naar de dansende mensen, naar de glinsterende mat. Hij voelde zich warm vanbinnen, zelfs in de koude winterlucht.
Hij wist dat ergens, hoog in een andere straat, een klein elfje alweer giechelend nieuwe vrolijkheid aan het bedenken was.
En voor zijn eigen deur, op hun eigen mat, zou het woord joyeux altijd zacht blijven fonkelen. Misschien niet voor de ogen, maar zeker voor het hart.
